Plaatje van café Spoorzicht uit de tijd dat de woorden bruincafé en eetcafé nog niet in zwang waren. De rode truck en de oplegger die links staat horen bij elkaar. Deze combinatie was het vlaggenschip van de "autovloot" van de KEB, het Koudumer Expeditie Bedrijf. Deze Scania werd vooral gebruikt voor verhuizingen. Helaas is de KEB reeds lang verleden tijd, maar gelukkig het café bloeit als nooit te voren in de vorm van een gezellig eetcafé. In de tijd van deze foto was de zuivelfabriek nog in bedrijf, te zien aan de wagen met melkbussen. Tussendoor kun je nog net de kleine boerderij zien die aan de Zwarteweg stond. Hier woonde vroeger een Vlieg en later Sipke Bakker met vrouw en vele kids.(dia H. de Jong, 1962/63) 




Stamgasten en kasteleins
V.l.n.r.: Jan Gras, Rinze Pietersma, Aart Hogeveen, Gerrit Hoekema, Fokke Hoekstra, Rimmer Osinga van het Wapen van Friesland
en kastelein Veldman van Zeeburg (Workum)

Café "Spoorzicht"

Op zoek naar de geschiedenis van Spoorzicht


(Leeuwarder Cournant 1884)
De bouw van het café moet volgens Koopmans zijn geweest omstreeks 1850. In zijn boek "Koudum fan doe en no", blz. 61 vermeldt hij bij de foto van het café:
"Spoorzicht gebouwd om 1850 door Hessel Pot". Op deze foto van 1910 staat ook Auke Quarre, die volgens Koopmans net voor 1900 kastelein werd. Maar ik denk niet dat Koopmans met Hessel hier de kastelein bedoelt, maar de timmerman die gebouwd heeft. De bouwer kan echter ook niet Hessel Pot zijn geweest want in 1850 was hij nog maar 14 jaar:

Hessel Pot
Geboren 20 febr. 1836 H.O.N.
Overleden 5 mei 1899 H.O.N. 63 jaar, gehuwd
Zoon van Mintje Hessels Pot en Eelkjen Jacobs Kuiper
Hessel trouwt op 19 mei 1865 te H.O.N.  met: Aaltje Ooyers Postma
Zij kregen een kind:Eelkjen
Geb. 23 febr. 1866 H.O.N.
Overl. 21 dec 1907 H.O.N. ongehuwd

In het boekje "Koudum yn myn bernejierren" door Durk Jac. v.d. Veer wordt ook een kastelein genoemd. Het boekje gaat over de jaren voor 1900. Als kastelein van Spoorzicht wordt genoemd een zekere Jan Skuak.  (blz.5). Deze naam kan ik niet thuis brengen. Een grote kans dat dit een bijnaam is, zoals er veel voorkomen in dit boekje. Er waren in die tijd 5 herbergen in Koudum volgens v.d. Veer.
In dit boekje komt voor als timmerbaas Hessel Pot. (blz.32 ). Hij was in 1850 te jong om het café te bouwen of kastelein te zijn. Mogelijk is dat Hessel het woongedeelte, dat dwars op het café staat, gebouwd heeft. Op een van de foto's, van de achterkant, is dit gedeelte nog niet aanwezig. Dus dat is later aangebouwd. Het lijkt er dus op dat Hessel Pot, hoewel hij wel graag een slokje lustte, niet kastelein van Spoorzicht is geweest. Van der Veer (geboren in 1872) kwam als 12 jarige bij Hessel Pot in de leer (blz. 32,112), dat was dus omstreeks 1882.

Toen in de 19e eeuw veel spoorlijnen werden aangelegd, gingen ook herbergen in de buurt van het spoor mee met de moderne tijd en werden dan "Spoorzicht"genoemd. Zo ook in Koudum. Het spoor van Sneek naar Staveren is pas in 1885 aangelegd, het café zal dus eerst een andere naam hebben gehad. Het zou interessant zijn om te weten wat de vroegere naam van het café is geweest.
Het spoor zou eerst vanaf Workum naar Koudum lopen. Maar omdat een oud-Hindelooper in Den Haag nogal wat in de melk te brokkelen had is het trace zo veranderd dat het spoor veel dichter langs Hindeloopen kwam. Daardoor kon Koudum niet meer een station vlakbij het dorp krijgen. Als je vanaf "Spoorzicht" richting Hindeloopen kijkt dan is de afstand tot de spoorlijn wel 3 kilometer. De zuivelfabriek stond dit "zicht" niet in de weg want die is pas in 1898 gebouwd, maar toch een eind om de trein te zien. Dat zien van het "spoor" was toen heel anders omdat de stoomlocomotief vaak een flinke zwarte pluim de lucht injoeg en dat was goed te zien vanuit "Spoorzicht".

De kasteleins van Spoorzicht
(voor 18??) "Jan Skuak"
(18??-1889) Jelle de Boer
(1889-1899) J. K. Terpstra
(1899- 19??) Auke Quarré, volgens 1e boek Koopmans.
(19??-1930) D.B. Visser
(1930-1935) Jan en Griet de Bos-Gorter. Dezelfden als later op Galamadammen.
(1935-1939) Joute en Hinne Ferwerda-de Boer. Zij kwamen uit Amerika terug toen Joute ziek geworden was. In 1939 is Joute Ferwerda overleden.
(1939-1942) Wed. Hinne Ferwerda-de Boer.
(1942-1977) Aart en Hinne Hogeveen-de Boer. In het laatste jaar is Aart overleden.
(1977-1987) Brugt en Hennie Groenhof-Hogeveen.
(1987-heden) Peter en Ineke van der Molen-Folmer. Zij hebben van Spoorzicht een eetcafé gemaakt en in 2001 er een serre aangebouwd.

Aart Hogeveen kwam in Koudum toen daar de waterleiding werd aangelegd. Hij was loodgieter. Hinne was weduwe en zo is het gekomen. Zelf zei ze altijd:"Aart is hjir mei de wetterlieding oanspield". De dochter uit haar eerste huwelijk is Tine Klein-Ferwerda. Aart en Hinne hadden twee dochters Gretha en Hennie.
De bovenzaal werd in het verleden regelmatig gebruikt voor allerhande gelegenheden. Als er gedanst werd, dan werden de balken gestut vanuit de gelagkamer. De vloer en balken onder de zaal waren niet zodanig dat alles maar kon.

Auke Andries Quarré en Hendrikje Bleeker zijn op 2 juni 1876 te Koudum getrouwd. De rechter advertentie is uit 1894. 
(deze twee advertenties uit de Leeuwarder Courant zijn ingestuurd door Peter van der Molen)
Misschien zijn er mensen die aanvullingen op dit verhaal kunnen geven. Er is vast wel iemand die weet hoe het café heette voordat het spoor aangelegd werd.