|
Geert
Walda
geboren 04-04-1920 te Wiuwert
overleden 07-04-1945 te Neuengamme
Geert
is een zoon van Johannes Walda en Aukje Wijma. Johannes werkte op de zuivelfabriek in Koudum en Geert komt op enkele
foto's voor in dit album. (bij het reisje van de knapenvereniging in
1934 bij het onderdeel "Kerk" en bij het koor Advendo)
Geert die in de oorlog in Zuidhorn bij de marechaussee was, werd
daar opgepakt en via Groningen op transport naar Duitsland gesteld waar hij is overleden in
concentratiekamp Neuengamme. Dit was nadat hij enkele dagen daarvoor vijfentwintig jaar was geworden. De bevrijding kwam voor
hem helaas te laat.
In het boek "Geschiedenis van Zuidhorn" (1989) staat dit
over hem: "De Marechaussee Walda werd na een individuele daad
van verzet - het op de weg kalken van een anti-Duitse leus - naar
een concentratiekamp gezonden."
Zuidhorn heeft daarom een "Geert Waldastraat". De
Historische Kring Zuidhorn is nu (2007) bezig om een stratenboekje
samen te stellen, geïllustreerd met foto's. Hierin komt ook de foto
van Geert.
Aan de Wilhelminastraat staat het gebouw waarin indertijd de
Marechausseekazerne en het politiebureau gehuisvest waren. Het
gebouw heeft nu een andere bestemming.
Op
de foto staat "Reproductie J.A. Steenmeyer". Dit is hoogstwaarschijnlijk de fotograaf J.A. Steenmeyer & Zonen, die vroeger
zijn zaak had in de Zwanestaat hoek Oude Kijk in 't Jatstraat te
Groningen. De foto is beschikbaar gesteld door Bauke de Jong te Koudum.
De
informatie binnen het kader kreeg ik toegestuurd door Aukje de Jong. Aukje is een dochter van Durk de Jong en Akke Walda. Akke was de
zus van Geert. Deze informatie geeft een heel ander beeld van de
oorzaak van de arrestatie dan wat er in de "Geschiedenis van
Zuidhorn" staat.
Yn
it boek 'Een Laatste Saluut, Fryslân in de oorlog', fan Jack Kooistra
út 2005 wurdt Geert Walda ek neamd. Hy stiet op side 325 ûnder Tjalke van der Wal:
Walda, Geert: Wieuwerd 4 april
1920 - 7 april 1945 Neuengamme(Dsl)
Woonde te Zuidhorn, Wilhelmialaan 7. Ongehuwd. Marchaussee. Herv. Hij
behoorde tot de marechausseebrigade Zuidhorn. Geert werd
gearresteerd op 15 maart 1943, omdat hij met elf collega's weigerde
Joden op te halen. Eerst is hij naar de marechausseekazerne in Groningen gebracht en daarna naar het
Huis van Bewaring aldaar. Op 30 maart 1943 volgde transport naar het
concentratiekamp Vught (gevangenennummer 5845 Block 14 B, later Block I
gevangenennummer 3893 (Geisellager). Op 6 september 1944 is Walda op
transport gesteld naar Nienburg en op 11 oktober 1944 naar Neuengamme.
Overleden aan ziekte en uitputting in een concentratiekamp. Geen aanwijsbaar
graf. OGS(Oorlogsgravenstichting): gedenkboek 34.
Aukje skriuwt
fierder:
"Boppesteande ropt de fraach op: wat is der bard mei dy oare tsien
kollega's en wer kamen sy wei?
Dat omke Geert in anty-Dútske leus op 'e dyk kalke hat, hie ik
thús noait
fan heard. By ús thús waard ferteld dat hy de minsken, dy't op 'e list
styngen om oppakt te wurden, fan te foaren warskôge." |
Gedenkstätte
Neuengamme
Op deze site kun je lezen aan welke ontberingen en ellende Geert
daar heeft blootgestaan. Er zijn in dit kamp van de ruim 100.000
gevangenen meer dan de helft omgekomen. Toen de geallieerden in
aantocht waren heeft men hals over kop de gevangenen verder van
het front af ondergebracht. Ook moesten de gevangenen toen de
belastende documenten verbranden.
Eigenlijk
zou een "Geert Waldastrjitte" in Koudum niet misstaan.
(HdJ)
|
Geert Walda
|
|
|
Het oorlogsmonument aan de
Wilhelminalaan te Zuidhorn. Het monument is onthuld op 4 mei
1988.
De tekst op de
gedenkplaat luidt:
'EEN GRAFHEUVEL EN EEN OPGERICHTE STEEN
EEUWEN OUDE TEKENS VAN HERDENKEN
MIDDEN OP HET VOETPAD, AANGESNEDEN DOOR DE WEGRAND
HERINNERING, OPGENOMEN IN DE LEVENSWEG
VANAF DE GROND DRIE RIJEN STEENBROKKEN
EEN DRIEHOEK VAN VERBONDENHEID
GEGROEPEERD TOT AAN DE TOP
TEVEEL LIJDEN, TE VAAK DE DOOD
EEN GROTE ZWERFKEI MET EEN TEKST
EEN SYMBOOL VOOR HEN, SIGNAAL VOOR ONS.'
|
|
|
Op 4 mei 2005 is een plaquette onthuld met daarop de namen van de oorlogsslachtoffers:
Abraham van der Hal - geb. 15-05-1879 Usquert - overl. 16-04-1943 Sobibor
Rebecca van der Hal-van Dam - geb. 19-12-1880 Aduard - overl. 16-04-1943 Sobibor
Jonas Israëls - geb. 12-01-1859 Zuidhorn - overl. 16-04-1943 Sobibor
Roosje Israëls - geb. 29-11-1856 Zuidhorn - overl. 16-04-1943 Sobibor
Geert Walda - geb. 04-04-1920 Wieuwerd - overl. 07-04-1945 Neuengamme
|
Geert was 4,5
jaar toen het gezin Walda in augustus 1924 vanuit Oosterwolde naar
Koudum verhuisde. Geert woonde volgens zijn persoonskaart daarna in
de volgende plaatsen: Groningen (1940), Warffum (1941), Norg (1942),
Bolsward (1942) en zijn laatste adres werd Wilhelminalaan 7 in Zuidhorn
(22 september 1942). Hieronder
de briefwisseling van de familie met de gemeente Zuidhorn 
(Met
dank aan de Historische Kring Zuidhorn en de gemeente Zuidhorn) |